Visoki masonski stupnjevi
U slobodnom zidarstvu prva tri masonska stupnja čine osnovne stupnjeve. Slobodno zidarstvo prva tri stupnja naziva se "simbolično", "plavo" ili – u zemljama engleskog govornog područja – zanatska masonerija (Craft Masonry). Ova tri temeljna stupnja s vremenom su dodani razni sustavi izbornih visokih masonskih stupnjeva (zvanih "dodatni stupnjevi"), koji se rade u takozvanim vijećima ili u kaptolima.
Povijest
urediSlobodno zidarstvo u početku je imalo samo dva stupnja: učenika (engl. Entered Apprentice) i onaj pomoćnika (Fellow Craft). Treći stupanj, majstora, pojavio se kasnije, oko 1725. godine, u Londonu.[1]
Od 1730-ih, različiti autori, uglavnom u Francuskoj i Engleskoj, pisali su rituale za mnoge dodatne stupnjeve koji su trebali nastaviti i obogatiti mitologiju prva tri.[2] Stoga su masoni osnovali "više radionice" u kojima su se prakticirali novi rituali, nudeći majstoru masonu, osim prva tri stupnja, potragu za njegovim duhovnim i moralnim putovanjem. Povjesničari broje više od stotinu dodatnih redova u 1760-ima.
Svi ovi stupnjevi mogu se grupirati u manji broj tematskih cjelina. Tako su, slijedeći legendu o Hiramu (3. stupanj, majstor mason), različiti nizovi stupnjeva ugrađeni u progresivnu i koherentnu cjelinu, glavne masonske obrede, na kraju 18. stoljeća i početak 19. stoljeća.
Nakon toga, nove "visoki stupnjevi", ponekad strukturirani u neovisne obrede, ponekad integrirani u postojeće, nastavili su se pisati, ali puno sporijim tempom.
Na početku 21. stoljeća možemo uočiti ukupan broj različitih stupnjeva prema obredima:
- Drevni i prihvaćeni škotski obred: 33 stupnja (uključujući 3 simbolična stupnja);
- Yorčki obred: 12 ili 13 stupnjeva ovisno o zemlji;
- Obred Memphis-Misraim: 99 stupnjeva;
- Švedski obred: 10 stupnjeva, plus jedan administrativni izvan strukture stupnjeva;
- Francuski obred: 7 stupnjeva, plus jedan administrativni izvan strukture stupnjeva;
- Ispravljeni škotski obred: 8 stupnjeva.
Praktično
urediLože koje rade s "visokim stupnjeve" razlikuju se od loža prva tri stupnja. Imaju različita imena, koja se razlikuju prema redovima koje dodjeljuju, ali su također označeni pod generičkim pojmom "više radionice" ili "radionice za usavršavanje". Općenito je pravilo da se lože grupiraju u različite grupe obedijancija (velika loža ili veliki orijent) koje ujedinjuju lože prva tri stupnja.
Visoki stupnjevi po obredima
urediDrevni i prihvaćeni škotski obred
uredi- 4° – tajni majstor
- 5° – savršeni majstor
- 6° – intimni tajnik
- 7° – starješina i sudac
- 8° – intendant gradnje
- 9° – izabranik devetorice
- 10° – izabranik petnaestorice
- 11° – izabranik dvanaestorice
- 12° – veliki majstor arhitekt
- 13° – kraljevski luk Salomona
- 14° – veliki izabrani potpuni i svijetli zidar
- 15° – vitez istoka ili vitez mača
- 16° – princ Jeruzalema
- 17° – vitez istoka i zapada
- 18° – vitez ružinog križa
- 19° – veliki biskup
- 20° – majstor za život
- 21° – patrijarh nojevog reda
- 22° – princ Libanona
- 23° – poglavar Šatora sastanka
- 24° – princ Šatora sastanka
- 25° – vitez mesingane zmije
- 26° – princ milosrđa
- 27° – zapovjednik Hrama
- 28° – vitez Sunca
- 29° – vitez svetog Andrije
- 30° – vitez Kadoš
- 31° – inspektor inkvizitor zapovjednik
- 32° – uzvišeni princ kraljevske tajne
- 33° – suvereni veliki glavni inspektor
Yorčki obred
uredi- 4° – majstor zidara Znaka
- 5° – (virtualni) bivši majstor
- 6° – najuzvišeniji majstor
- 7° – Kraljevski luk
- 8° – kraljevski majstor
- 9° – odabrani majstor
- 10° – nadizvrstan majstor
- 11° – vitez Crvenog križa
- 12° – vitez Malte
- 13° – vitez Hrama
Švedski obred
uredi- 4°/5° – učenik i pratilac sv. Andrije, dvostruki stupanj
- 6° – majstor sv. Andrije
- 7° – slavniji brat, vitez od Istoka
- 8° – najslavniji brat, vitez Zapada
- 9° – prosvijećeni brat lože sv. Ivana
- 10° – prosvijećeniji brat lože sv. Andrije
- (11°) – najprosvijećeniji brat, vitez i zapovjednik Crvenog križa
Francuski obred
uredi- 4° – tajni odabranik
- 5° – škotski veliki odabranik
- 6° – vitez istoka
- 7° – suvereni princ Ružinog križa, savršeni slobodni zidar, veliki zapovjednik Hrama
Ispravljeni škotski obred
uredi- 4° – škotski majstor sv. Andrije
- 5° – sekularni novak
- 6° – vitez dobročinitelj Svetog grada
- 7° – profesor
- 8° – veliki profesor
Yorčki stupnjevi po obedijencijama
urediStupnjevi Kraljevskog luka, odnosno Svetog kraljevskog luka, majstora Znaka i Mornara kraljevske arke, zatim Kripte, odnosno Kraljevskih i odabranih majstora, pa i Vitezova masona, dodjeljuju se u različitim obedijencijama po drugačijem progresivnom sustavu.
Stupanj | Škotska | Engleska i Wales | Irska | Hrvatska | Amerika | ||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
majstor znaka[a] | 4° | Koncil Kraljevskog luka[3] |
4° | Loža Znaka | 4° | Koncil Kraljevskog luka |
4° | Koncil Kraljevskog luka |
4° | Koncil Kraljevskog luka | |||||
(virtualni) bivši majstor[b] | 5° | 5° | |||||||||||||
najuzvišeniji majstor[c] | 5° | 8° | Koncil Kraljevskih i odabranih majstora |
6° | 6° | ||||||||||
majstor kraljevskog luka[d] | 6° | 4° | Koncil Kraljevskog luka |
5° | 7° | 7° | |||||||||
mornar kraljevske arke | 7° | 5° | Loža Znaka | Vijeće Saveznih stupnjeva | |||||||||||
vitez mača[e] | 8° | 6° | Vijeće Vitezova masona |
6° | Vijeće Vitezova masona[4] |
8° | Vijeće Vitezova masona | ||||||||
vitez istoka[f] | 9° | 7° | 7° | 9° | |||||||||||
vitez istoka i zapada[g] | 10° | 8° | 8° | 10° | |||||||||||
kraljevski majstor[h] | 11° | 6° | Koncil Kraljevskih i odabranih majstora |
8° | Koncil Kripte[5] | 8° | Koncil Kripte | ||||||||
odabrani majstor[i] | 12° | 7° | 9° | 9° | |||||||||||
nadizvrstan majstor[j] | 13° | 9° | 10° |
Bilješke
uredi- ↑ majstor znaka: engl. Mark Master Mason
- ↑ (virtualni) bivši majstor:engl. [Virtual] Past Master
- ↑ najuzvišeniji majstor: engl. Most Excellent Master; u Škotskoj je uzvišeni majstor; Excellent Master
- ↑ majstor Kraljevskog luka: engl. Royal Arch Mason
- ↑ vitez mača: engl. Knight of the Sword
- ↑ vitez Istoka: engl. Knight of the East)
- ↑ vitez Istoka i Zapada: engl. Knight of the East and West
- ↑ kraljevski majstor: engl. Royal Master
- ↑ odabrani majstor: engl. Select Master
- ↑ nadizvrstan majstor: engl. Super Excellent Master
Izvori
uredi- ↑ Dachez, Roger. 2003. Histoire de la franc-maçonnerie française (francuski). PUF. str. 61
- ↑ Hivert-Messeca, Yves. 2. siječnja 2018. Les Premiers pas des Hauts Grades en France (1735/1745) (francuski). Pristupljeno 23. kolovoza 2023.
- ↑ Journey To The Royal Arch. sgrac-scotland.com (engleski). Pristupljeno 16. kolovoza 2024.
- ↑ Knight Masonry. knight-mason.com (engleski). Pristupljeno 16. kolovoza 2024.
- ↑ Što je slobodno zidarstvo Kripte?. freemasonry-croatia.org. Inačica izvorne stranice arhivirana 4. lipnja 2023. Pristupljeno 15. kolovoza 2024.